  Jean Langlais
Deiziad ha lec'h ganedigezh:
15/02/1907 e Ar Fantanig
Breizh (Il-ha-Gwilen)
Deiziad ha lec'h marv:
08/03/1991 e Pariz
Bro-C'hall
 E vuhez
Ganet eo bet Jean Langlais er Fantanig en Il-ha-Gwilen d'ar 15 a viz C'hwevrer 1907. D'an oad a 2 vloaz e oa aet dall. Studiañ a ra neuze e Skol ar Yaouankizoù Dall (Institut des Jeunes Aveugles) e Pariz, el lec'h ma tesk seniñ ar piano, ar violoñs hag an orglez. Eno e kelennas diwezhatoc'h. Brudet eo bet evit bezañ un orglezour eus an dibab, unan eus orglezourien bennañ ar XXvet kantved. Brudet bras eo e vistri ivez (Charles Tournemire hag Olivier Messiaen). Heuliañ a ra kentelioù sonaozañ e klas Paul Dukas.
Skrivet en deus Jean Langlais kalz a oberoù, dreist-holl pezhioù evit an orglez ha sonerezh-iliz ivez. Bleinet eo e oberenn gant ur feiz kristen kreñv. Trizek oferenn, motedoù ha kanadennoù a zo bet savet gantañ da skouer. Sonaozet ez eus bet gantañ ivez un oberennoù sonerezh foran bennak evit benvegoù pe mouezh. Marvet eo e Pariz d'an 8 a viz Mae 1991.
Émile Renouf, La Veuve de l'île de Sein, 1880, Musée des Beaux-Arts de Quimper |
Stil e sonerezh
Stag eo doare sonaozañ Jean Langlais ouzh sonerezh al liderezh. Ne lez ket e vro orin a-gostez avat. Meur a bezh a ra dave da Vreizh. Liv sonerezh Breizh a gaver alies gant e bezhioù, awenet gant mojennoù ar Gelted hag ar c'hantikoù. Sonaozañ a ra kanaouennoù pobl eus Breizh-Uhel (ganet eo bet e-kichen Roazhon). Kavout a reer danvez Breizh en e oberoù evel "Kêr Iz", "Gwerz Pontkalleg", "Nouel breton"...
E-skoaz e oberenn relijiel e sav meur a bezh evit lazoù-seniñ pe lazoù-kambr. Pezhioù 'zo hag a zo bet savet gantañ a vez kavet diaes da gentañ gant ar re n'int ket gwall arroutet war ar sonerezh, met klasket en deus bet Jean Langlais chom eeun gant sonerezh aes a-walc'h en ur ober ivez gant doareoù nevez dre ober gant doareoù klotadañ ha luskañ nevez.
Oberoù pennañ
 |
Oberoù sonerezh siñfoniek hag operaoù |
|
 Esae war aviel an Nedeleg 1934 |
|
Pezh en un doare frank evit kerdinaz hag orglez 1935 |
|
Heuliad gengerzek evit gaolviolin ha laz-seniñ 1936 |
|
Heuliad evit piano ha laz-seniñ 1936 |
|
Dodenn, argemm ha diwezhenn evit c'hwerzhaz, kerdin hag orglez 1937 |
|
Heuliad Breizh evit kerdinaz 1938 |
|
Kengerz evit orglez ha kerdinaz 1938-46 |
|
Tri c'horoll evit c'hwezhaz, diskelloù, piano ha tam-tam 1944 |
|
Kengerz evit orglez ha klavisim 1948-49 |
|
Kengerz "Ersav" evit orglez, kerdinaz ha taranelloù 1970-71 |
|
Oberoù sonerezh kambr |
|
Ur bern oberoù evit orglez |
|
Linenn evit gaolvioloñs 1897 |
|
Heuliad berr evit fleüt, violoñs, arvoud 1935 |
|
Daou bezh evit fleüt ha piano 1942 |
|
Heuliad kengerzek evit violoñs ha gaolvioloñs 1943 |
|
Daou bezh evit violoñs 1951 |
|
Soniri (Intrada) evit c'hwezhaz 1961 |
|
Koral ar grennamzer evit c'hwezhaz 1961 |
|
Marvnad evit degad evit koadelloù ha kerdin 1965 |
|
Rapsodienn verr evit fleüt ha piano 1983 |
|
Gwerenn-vestr evit klerinell ha piano 1987 |
|
Oberoù piano ha kanaouennoù |
|
Heuliad Breizh, evit daouad-piano (pevar dorn) 1934 |
|
Oberoù mouezh ha relejiel |
|
Kêr-Iz evit soprano ha piano |
|
Pezhioù-mouezh relijiel niverus |
|
 Pemp moted evit div vouezh vaouez hag orglez 1932-1942 |
|
Tri moted evit mouezh, laz-seniñ ha kleier 1943 |
|
E-harz ar c'halvar evit soprano ha piano 1947 |
|
Kêr-Iz evit 4 mouezh kemmesk a cappella 1947 |
|
Oferenn en un doare kozh 1952 |
|
Arvor evit mezzo-soprano ha piano 1952 |
|
Missa In Simplicitatee 1952 |
|
Teir c'hanaouenn-bobl eus Breizh evit 4 mouezh vaouez a cappella 1954 |
|
Oferenn "Grant Us Thy Peace" 1954 |
|
Missa "Salve Regina" 1955 |
|
Ar Basion evit 8 soloer, kor, laz-seniñ ha dezreveller 1957 |
|
Missa Misericordiae Domini 1958 |
|
Moted evit ur mare pinijenn evit 4 mouezh a cappella 1960 |
|
Nav c'hanaouenn folklorel 1960 |
|
Div ganaouenn-bobl eus Breizh-Uhel evit kor kemmesk gant 4 pe 6 mouezh a cappella 1961 |
|
Missa "Dona Nobis Pacem" 1962 |
|
Oferenn "God Have Mercy" 1964 |
|
Oferenn "Doue, ho pet truez ouzhimp" 1965 |
|
Oferenn "On Earth Peace" 1965 |
|
Oferenn verr "Levenez war an douar" 1965 |
|
Oferenn "Orbis Factor" 1969 |
Liammoù
Pladennoù
Levrioù
|
--
|
|
pep gwir miret strizh, Mikael Bodlore-Penlaez 2008 -